Làng nghề chè Khe Cốc và vườn chè của HTX Sản xuất trà an toàn Thái Ninh

Khe Cốc là vùng chè được nhắc tới nhiều ở Thái Nguyên. Vườn chè trung du gần 50 năm tuổi của HTX Thái Ninh: làm cỏ tay, phân hữu cơ, hái và sao từng mẻ.

Thái Ninh · Nghệ nhân trà24/09/20264 phút đọc

Tay người hái những búp chè non trên nương chè của HTX Thái Ninh

Nhắc tới chè Thái Nguyên, người trong nghề hay kể tên vài vùng quen: Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc. Mỗi vùng một nết chè. Khe Cốc nằm ở phía bắc thành phố Thái Nguyên, giữa những đồi chè trung du thấp và thoải. Đây là nơi HTX Sản xuất trà an toàn Thái Ninh trồng, hái và sao trà — nơi mỗi gói Thái Ninh Trà bắt đầu.

Khe Cốc: làng chè giữa đồi trung du

Làng nghề chè Khe Cốc thuộc vùng Vô Tranh, Thái Nguyên. Ở đây, phần lớn các gia đình sống với cây chè: sáng sớm ra đồi hái, trưa chiều sao trà. Nghề chè được truyền qua nhiều thế hệ, từ cách chăm cây, cách hái búp tới cách đảo chảo sao sao cho trà xanh mà thơm.

Đặc điểm dễ thấy ở vùng này là những nương chè trung du lâu năm — giống chè lá nhỏ bản địa. Cây chè trung du búp nhỏ, cánh trà xoăn, nước xanh, hương cốm, chát nhẹ và hậu ngọt. Đây là nết vị mà người làm trà ở Khe Cốc muốn giữ.

Những búp chè non trên nương chè của HTX Thái Ninh — Nương chè của HTX Thái Ninh ở Vô Tranh, Thái Nguyên.

HTX Sản xuất trà an toàn Thái Ninh

Thái Ninh Trà là thương hiệu trà của HTX Sản xuất trà an toàn Thái Ninh, đặt tại cụm làng nghề chè Khe Cốc. Năm 2017, HTX bắt đầu với dòng trà búp đặc sản — búp non đều, sao củi mẻ nhỏ — và đến nay là mười dòng trà, từ trà búp tới Trà Đinh và Trà Tím.

HTX chăm vựa chè cổ trung du bản địa gần 50 năm tuổi. Cây chè già búp ra chậm và ít hơn cây non, nhưng vị trà sâu hơn — người làm trà chấp nhận sản lượng thấp để giữ cái vị ấy.

Chăm chè theo hướng hữu cơ

Cách chăm vườn của HTX đi theo hướng hữu cơ:

Làm cỏ bằng tay, không dùng chất diệt cỏ.
Bón phân hữu cơ cho đất.
Không dùng thuốc trừ sâu hay chất diệt cỏ.

Làm cỏ tay tốn công hơn nhiều, nhưng giữ đất tơi, giữ cho cây chè và người hái chè cùng an toàn. Đó cũng là ý nghĩa của hai chữ "trà an toàn" trong tên HTX.

Hái và tuyển búp theo từng dòng

Mỗi dòng trà hái một kiểu:

Trà Đinh: chỉ lấy búp nhọn trên cùng, hái sớm khi sương chưa tan.
Nõn Tôm: lấy một tôm hai lá.
Trà búp: búp non có thêm lá, tùy dòng.

Búp càng non, sản lượng càng ít. Một buổi hái Trà Đinh được ít hơn nhiều so với một buổi hái trà búp. Người hái cũng phải quen tay mới ngắt đúng búp, không dập.

Sao củi từng mẻ nhỏ

Sau khi hái, búp chè được đưa về sao trong ngày. HTX giữ lò sao củi truyền thống, kết hợp máy móc hiện đại ở những khâu phù hợp, và kiểm vị từng mẻ để trà giữ hương cốm mà không gắt. Trà được đóng gói kín ngay tại xưởng — không hương liệu, không phẩm màu, không pha trộn.

Người làm trà đảo chè trên chảo gang đặt trên bếp củi — Sao chè trên chảo gang, bếp củi.

Đọc thêm về lò sao ở bài sao chè bằng củi và toàn bộ các bước ở bài từ đồi chè đến túi trà.

Đến thăm vườn chè

Khách muốn tận mắt xem đồi chè, xem hái và sao trà có thể nhắn Zalo trước để HTX sắp xếp người dẫn đi đúng buổi làm trà. Mùa hái chè chính từ khoảng tháng 3 tới tháng 10; mỗi vụ có nét riêng.

Địa chỉ: HTX Sản xuất trà an toàn Thái Ninh, cụm làng nghề Chè Khe Cốc, Vô Tranh, Thái Nguyên. Xem bản đồ và câu chuyện nguồn gốc ở trang Nguồn gốc.

Mang một chút Khe Cốc về nhà

Nếu muốn nếm nết trà trung du Khe Cốc, Búp Đặc Sản là dòng HTX làm từ những ngày đầu; Trà Đinh Cao Cấp cho thấy búp đinh hái tay thơm cốm và ngọt hậu tới đâu; còn Trà Tím là giống chè búp tím tự nhiên, một dòng lạ của vùng.